අමිල මාපිය
කලාව
සම්ප්රදායේ මිථ්යාවෙන්
මිදුණු
ඩිජිටල්
කුණාටුව මැද
අතරමං නොවන
සාර්ථක
දරුවෙකු ගොඩනඟන
ප්රායෝගික
අත්පොත.
ප්රියාල් ශ්රී
බණ්ඩාර
PSB Academy
අමිල මාපිය කලාව © 2026 ප්රියාල් ශ්රී
බණ්ඩාර
මෙම ග්රන්ථයේ සියලු ම හිමිකම් කතුවරයා සතු ය. කතුවරයාගේ
ලිඛිත අවසරයකින් තොර ව මෙම ග්රන්ථයේ කිසිදු කොටසක් උපුටා ගැනීම, විද්යුත් හෝ වෙනත්
කිසිදු මාධ්යයකින් පිටපත් කිරීම හෝ ගබඩා කිරීම සපුරා තහනම් ය.
පළමු මුද්රණය: 2026
ප්රකාශනය: PSB Academy
0715471738
psbacademy.lk
ISBN: 978-624-210-712-7
පිදුම
ජීවිතයේ මඟ
පෙන්වූ
මාගේ ආදරණීය
මවුපියන්ට...
අපේ දරුවන්ගේ
ලෝකය ආදරයෙන් පුරවාලමින්
දිවා රෑ ඒ
වෙනුවෙන් කැපවෙන
මාගේ දයාබර
බිරිඳට...
සහ
තාක්ෂණික
කුණාටුවලින් පිරුණු මේ නව ලෝකය තුළ
තම දරුවන්ගේ
අනාගතය ආලෝකමත් කරනු වස්
දිවා රෑ
වෙහෙසෙන
ලොව පුරා
විසිරී සිටින ඒ සියලු උත්තරීතර මවුපියන්ට...
මෙය සෙනෙහසින්
පුද කරමි.
පෙරවදන
ආදරණීය
දෙමාපියනි,
දරුවෙකු
මෙලොවට බිහි කිරීම එක්තරා අන්දමක ආශ්චර්යයක් වුව ද, ඒ දරුවා යහපත් මෙන් ම සාර්ථක මනුෂ්යයෙකු ලෙස සමාජයට
දායාද කිරීම ඊට වඩා විශාල අභියෝගයකි. විශේෂයෙන් ම අප අද ජීවත් වන මේ ශීඝ්රයෙන්
වෙනස් වන ඩිජිටල් යුගය තුළ, එම අභියෝගය
වෙන කවරදාටත් වඩා සංකීර්ණ වී ඇත.
පන්ති කාමරය
තුළත්, සමස්ත පාසල්
පරිපාලන ව්යුහය තුළත් දහස් ගණනක් දරුවන් මෙන් ම දෙමාපියන් සමඟ නිරන්තරයෙන් ගැටීමේ
දී මා දුටු එක් ප්රබල සත්යයක් ඇත. එනම්,
අද අපේ දරුවන් ජීවත් වන්නේ අප අතීතයේ අත්විඳි, අපට හුරුපුරුදු ලෝකයේ
නොවන බවයි. පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට පැවත ආ සම්ප්රදායික දඬුවම් ක්රම, තර්ජනය කිරීම් හෝ
අපේක්ෂාවන් පැටවීම් මේ නව පරපුර ඉදිරියේ තවදුරටත් වලංගු වන්නේ නැත. ඔවුන්ට අවශ්ය
වී ඇත්තේ පාලකයෙකු නොව, ඔවුන්ව තේරුම්
ගන්නා, මේ තාක්ෂණික
කුණාටුව මැද ඔවුන්ට නොසැලී සිටින්නට අත්වැලක් සපයන සැබෑ මඟපෙන්වන්නෙකි.
PSB
Academy හරහා අනාගතය ඉලක්ක කරගත් අධ්යාපන ක්රමවේද සහ තාක්ෂණික
වැඩසටහන් දරුවන්ට සමීප කිරීමේ දී මට තදින් ම පසක් වූ කරුණක් තිබේ. කොතරම් ඉහළ
තාක්ෂණික දැනුමක් හෝ පොත්පත්වල දැනුමක් දරුවෙකුට ලබා දුන්න ද, නිවස තුළින් ඔවුන්ට
කොන්දේසි විරහිත ආදරය සහ නිවැරදි මානසික සහයෝගය නොලැබෙන්නේ නම්, ඒ කිසිදු දැනුමකින්
ඔවුන්ට පරිපූර්ණ සාර්ථකත්වයක් අත් කරගත නොහැකි බවයි.
මේ ග්රන්ථය
හුදෙක් න්යායාත්මක උපදෙස් මාලාවක් නොවේ. මෙය,
මනෝවිද්යාත්මක පදනමක් සහ මොළයට හිතකර ඉගෙනුම් රටාවන්
ඔස්සේ, දරුවාගේ
හැඟීම් තේරුම් ගනිමින් ඔවුන් සමඟ ශක්තිමත් බැඳීමක් ගොඩනඟා ගන්නා ආකාරය පෙන්වා දෙන
ප්රායෝගික අත්පොතකි. ඔබේ දරුවාට ආදරය කරනවා සේ ම, ඔවුන්ගේ නිදහස් අනාගතයට "පියාපත්" ලබා දීමේ
උත්තරීතර කලාව මෙහි අන්තර්ගත ය.
සම්ප්රදායේ මිථ්යාවෙන්
මිදී, තම දරුවාගේ
ලෝකය නිවැරදි ව තේරුම් ගැනීමට වෙහෙසෙන ලොව පුරා සිටින සෑම ආදරණීය මවකට ම සහ පියාට
ම, මේ "අමිල
මාපිය කලාව" ජීවිත කාලයට ම වටිනා ආයෝජනයක් වනු ඇතැයි මම දැඩි සේ විශ්වාස
කරමි.
ඔබගේ ඒ
උත්තරීතර මාපිය මෙහෙවරට, මාගේ හද පිරි සුබ
පැතුම්!
ප්රියල් ශ්රී
බණ්ඩාර
PSB Academy
2026 අප්රේල්
පටුන
1
වෙනි කොටස
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ශක්තිමත්
අත්තිවාරමක් දැමීම (මුල් ළමා විය) ....................................01
(අහස සිඹින
ගොඩනැගිල්ලක නොපෙනෙන ශක්තිය)
පරිච්ඡේදය 1
මොළය වර්ධනය සහ කුතුහලය පෝෂණය කිරීම...............................02
1.1 මොළයේ ස්වර්ණමය යුගය..............................................................................02
1.2 "ඇයි?"
සහ "කොහොමද?" බලය.....................................................................04
1.3 ගලවා, සවි කර,
අත්හදා බැලීම.........................................................................05
1.4 පංචේන්ද්රියන් අවදි කරන පරිසරයක් සැකසීම...................................................06
1.5 ඩිජිටල් තිරය සහ දරුවාගේ මොළය.................................................................07
1.6 වැරදීම්වලට ඉඩ දෙන ආරක්ෂිත අවකාශයක්....................................................09
පරිච්ඡේදය 2
වර්ධනාත්මක
මානසිකත්වය හඳුන්වා දීම..............................................11
(මොළය නමැති මාංශ පේශිය ශක්තිමත් කිරීම)
2.1 මානසිකත්වයන් දෙකෙහි සටන.......................................................................12
2.2 "ඔයා හරි ම
දක්ෂයි" කීමෙන් සිදු වන නොපෙනෙන හානිය...............................14
2.3 "තාම බෑ" කියන
වචනයේ ඇති අසීමිත බලය....................................................15
2.4 අසාර්ථක වීම් සහ වැරදීම් සැමරීම....................................................................17
2.5 ඔබේ කැඩපත: දෙමාපියන්ගේ මානසිකත්වය දරුවාට
බලපාන අයුරු.................19
2
වෙනි කොටස
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ඩිජිටල් ලෝකය
ජයගැනීම...................................................................21
(මහා සාගරයකට දරුවා මුදා හැරීම)
පරිච්ඡේදය 3
ඩිජිටල්
පුරවැසියෙකු නිර්මාණය කිරීම...................................................23
(පාර පනින්නට උගන්වන අපිට අමතක වූ පාඩම)
3.1 තාක්ෂණය: ස්වාමියා නොව මෙවලමක්............................................................24
3.2 අන්තර්ජාලයේ අඳුරු පැත්ත සහ ආරක්ෂාව.......................................................25
3.3 සයිබර් හිරිහැර හඳුනා ගැනීම සහ මුහුණ දීම......................................................27
3.4 ඔබේ ඩිජිටල් අඩිපාර.......................................................................................28
3.5 ඩිජිටල් ආචාරධර්ම.........................................................................................29
පරිච්ඡේදය 4
කෘත්රිම
බුද්ධිය (AI) සහ දත්ත ලෝකය
දරුවාට හඳුන්වා දීම............31
(අනාගතයේ මැජික් යෂ්ටිය හසුරුවන්නට ඉගැන්වීම)
4.1 කෘත්රිම බුද්ධිය යනු කුමක් ද?
(AI සරල ව තේරුම් ගනිමු) ..................................31
4.2 ඇල්ගොරිතමික චින්තනය සහ කේතීකරණය...................................................33
4.3 දත්ත යනු අනාගතයේ රන්...............................................................................34
4.4 මොළය කම්මැලි නොකරන AI
සහායකයා.......................................................35
4.5 සත්ය සහ අසත්ය හඳුනා ගැනීම........................................................................37
3 වෙනි කොටස
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
යන්ත්රවලට කළ
නොහැකි දේ (මානුෂීය කුසලතා) .......39
(මනුෂ්යත්වයේ අසමසම බලය)
පරිච්ඡේදය 5
චිත්තවේගීය
බුද්ධිය......................................................................................40
(සහතිකය සහ ජීවිතය අතර වෙනස)
5.1 IQ ද EQ
ද? අනාගතයේ සැබෑ
බුද්ධිය කුමක් ද? ................................................40
5.2 හැඟීම් නම් කිරීම: දරුවාට හැඟීම්වල වචන
මාලාව කියා දීම..............................42
5.3 කෝපය සහ කලකිරීම පාලනය කිරීමේ කලාව.................................................43
5.4 අන් අයගේ සපත්තුවට බැසීම (සංවේදීතාවය) ..................................................45
5.5 නිවසේ චිත්තවේගීය ආරක්ෂිත කලාපය............................................................46
පරිච්ඡේදය 6
විවේචනාත්මක
චින්තනය සහ ගැටළු විසඳීම........................................48
("ස්පොන්ජියක්" වෙනුවට
"පෙරහනයක්" වීම)
6.1 "ඇයි?"
යන ප්රශ්නය මරා නොදැමීම..................................................................49
6.2 තොරතුරු පෙරහන..........................................................................................50
6.3 කාසියට පැති දෙකක් ඇත................................................................................51
6.4 කොටුවෙන් පිටත සිතීම...................................................................................53
6.5 යන්ත්රය දෙන පිළිතුර ප්රශ්න කිරීම.....................................................................54
පරිච්ඡේදය 7
ඔරොත්තු දීමේ
හැකියාව.............................................................................56
(වැටෙන තරමට ඉහළට විසිවෙන දරුවන් නිර්මාණය
කිරීම)
7.1 පරාජය නමැති තිත්ත බෙහෙත.........................................................................56
7.2 "හෙලිකොප්ටර්
දෙමාපියන්" නොවී සිටීම.........................................................58
7.3 පරාජය අභිමානයෙන් භාර ගැනීම....................................................................59
7.4 "මට තවම බෑ" යන
බලගතු වචනය..................................................................61
7.5 වැටුණු තැනින් නැඟී සිටීමේ කලාව..................................................................62
4 වෙනි කොටස
ජීවන කුසලතා
සහ අනාගත සූදානම........................................65
(සහතිකවලින් ඔබ්බට ගිය සැබෑ ජීවිතය)
පරිච්ඡේදය 8
මූල්ය
සාක්ෂරතාවය......................................................................................66
(මුදල් ඉපැයීම සහ මුදල් රඳවා ගැනීම)
8.1 මුදල් ගස්වල හැදෙන්නේ නැත.........................................................................66
8.2 "අවශ්යතාවය" සහ
"ආශාව" වෙන් කර හඳුනා ගැනීම........................................67
8.3 ඉතුරුම් කැටයේ සිට බැංකු ගිණුම දක්වා...........................................................69
8.4 ඩිජිටල් ලෝකයේ නොපෙනෙන මුදල්.............................................................71
8.5 මුදල් යනු හුවමාරු කිරීමක් පමණි.....................................................................72
පරිච්ඡේදය 9
අනුවර්තනය
වීමේ හැකියාව සහ නිරන්තර ඉගෙනීම.........................74
(වෙනස් වන ලෝකයේ නොනැසී පැවතීමේ රහස)
9.1 වෙනසට බිය නොවී ‘වෙනස වැළඳ ගැනීම’......................................................74
9.2 "මම දන්නවා" යන
උගුලෙන් ගැලවීම..............................................................76
9.3 පාසලෙන් ඔබ්බට ගිය ස්වයං අධ්යයනය...........................................................77
9.4 කුතුහලය නමැති මෝටරය ක්රියාත්මක කිරීම....................................................79
9.5 වැරදීම් හරහා ඉගෙනීමේ කලාව.......................................................................80
පරිච්ඡේදය 10
ඩිජිටල්
අවධානය සහ කාල කළමනාකරණය......................................82
(අවධානය නමැති අනාගතයේ සුපිරි බලය)
10.1 ඩෝපමීන් උගුල සහ
ඩිජිටල් තිරය.................................................................82
10.2 බහුකාර්ය මායාව...........................................................................................84
10.3 "ගැඹුරු වැඩ" සඳහා
හුරු කිරීම.......................................................................85
10.4 ඩිජිටල් සීමා මායිම්
පැනවීම...........................................................................87
10.5 කම්මැලිකමට ඉඩ දීම....................................................................................88
පරිච්ඡේදය 11
ශාරීරික සහ
මානසික සෞඛ්යය සමතුලිත කිරීම.................................90
(යන්ත්ර නොවන මනුෂ්යයාගේ ජීව විද්යාත්මක
පදනම රැකගැනීම)
11.1 යන්ත්රවලට නිදිමත නැත,
අපට ඇත...............................................................90
11.2 තිරයෙන් මිදී දහඩිය
දැමීම.............................................................................92
11.3 මොළයට ලබා දෙන ඉන්ධන.........................................................................93
11.4 නිහඬ ආතතිය හඳුනා
ගැනීම..........................................................................94
11.5 ස්වභාවදහම නමැති
සුවපත් කරන්නා.............................................................96
5
වෙනි කොටස
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
යොවුන් විය සහ
දෙමාපියන්ගේ භූමිකාව......................................98
(පාලකයාගෙන් මිදී කළමනාකරු බවට පත්වීම)
පරිච්ඡේදය 12
නව යොවුන්
විය: පාලනයෙන් මිදී මාර්ගෝපදේශනයට..................99
(දොරවල් වැසෙන වයසේ දී හදවත් විවෘත කර ගැනීම)
12.1 මැනේජර්වරයාගෙන්
උපදේශකයා දක්වා.......................................................99
12.2 නිදහස සහ සීමා මායිම්
අතර තුලනය............................................................101
12.3 මිතුරන්ගේ බලපෑම සහ
"නැහැ" කීමේ කලාව...............................................103
12.4 ඩිජිටල් අනන්යතාව සහ සමාජ මාධ්යයේ අභියෝග.......................................104
12.5 ගැටුම් කළමනාකරණය: වාද
කිරීම වෙනුවට සංවාද කිරීම.............................106
පරිච්ඡේදය 13
ආදර්ශමත්
දෙමාපියෙකු වීම.....................................................................108
(ඔබ කියන දේ නොව,
ඔබ කරන දේ දකින දරුවා)
13.1 කණ්ණාඩියෙන් ඔබ දෙස
බැලීම..................................................................108
13.2 අර්බුද කළමනාකරණය කරන
ආදර්ශය........................................................110
13.3 කොන්දේසි විරහිත ආදරය..........................................................................111
13.4 හිස් වචන වෙනුවට සැබෑ
සවන් දීම..............................................................113
නිගමනය
අනාගතයට පියාපත් දීම.............................................................................115
අනාගතය ජයගන්නා දරුවන් තනන අපේ මෙහෙයුම...
ආදරණීය දෙමාපියනි,
"අමිල මාපිය කලාව" තුළින් ඔබ මේ කියවා නිම කළේ, ඔබේ දරුවාගේ සුබ අනාගතය වෙනුවෙන් තැබිය යුතු සාර්ථක ම පියවරක් පිළිබඳවයි. එහෙත් අපේ යුතුකම සහ ගමන එතැනින් අවසන් වන්නේ නැත.
අද වන විට ලෝකය සීඝ්රයෙන් වෙනස් වෙමින් පවතී. හෙට දවසේ අභියෝග ජයගත හැක්කේ සාම්ප්රදායික රාමුවෙන් ඔබ්බට ගොස්, සැබෑ ප්රායෝගික කුසලතාවලින් සන්නද්ධ වන දරුවන්ට පමණි. PSB Academy අපගේ ඒකායන අරමුණ වන්නේ ද ඔබේ දරුවාගේ සැබෑ අනාගත සාර්ථකත්වය වෙනුවෙන් අවශ්ය එම නිවැරදි මාවත සකස් කර දීමයි.
ඒ වෙනුවෙන් අපි නිරන්තරයෙන් ම අලුත් දැනුම, නවීන තාක්ෂණය සහ මොළයට හිතකර මනෝවිද්යාත්මක ඉගෙනුම් ක්රමවේද භාවිත කරමින් දරුවන්ගේ සැඟවුණු කුසලතා අවදි කරන විවිධ අධ්යාපනික අවස්ථා සහ ප්රායෝගික පාඨමාලා සම්පාදනය කරන්නෙමු.
හුදෙක් කටපාඩම් කරන අධ්යාපනයෙන් මිදී, නව තාක්ෂණය සමඟ ප්රායෝගික ව ලෝකය ජයගන්නා දරුවෙකු ගොඩනැඟීමේ මේ උත්තරීතර මෙහෙයුමට ඔබත් අද ම එක්වන්න. දරුවන්ගේ අනාගතය වෙනුවෙන් අප විසින් හඳුන්වා දෙන නවතම පාඨමාලා, පොත් සහ අධ්යාපනික වැඩසටහන් පිළිබඳ ව මුලින් ම දැනුවත් වීමට නිරන්තරයෙන් අප සමඟ සම්බන්ධ වී සිටින්න.
අප සමඟ සම්බන්ධ වන්න:
🌐 වෙබ් අඩවිය: www.psbacademy.lk
📱 WhatsApp / දුරකථන: 0715471738
PSB
Academy
1 වෙනි කොටස
ශක්තිමත් අත්තිවාරමක් දැමීම (මුල් ළමා විය)
හැඳින්වීම: අහස සිඹින ගොඩනැගිල්ලක නොපෙනෙන ශක්තිය
අහස සිඹින දැවැන්ත ගොඩනැගිල්ලක් දෙස බලන්න. එහි උස, අලංකාරය සහ දැවැන්ත බව අපගේ නෙත්
සිත් පැහැර ගත්තත්, එම ගොඩනැගිල්ලේ සැබෑ ශක්තිය රඳා
පවතින්නේ කිසිවෙකුටත් නොපෙනෙන, පොළොව යට ඇති අත්තිවාරම මත
ය. කුණාටුවක දී හෝ භූමි කම්පාවක දී, එම ගොඩනැගිල්ල නොවැටී
බේරෙන්නේ අත්තිවාරම නිවැරදිව, ගැඹුරට සහ ශක්තිමත් ව දමා
ඇති බැවිනි.
ඔබේ දරුවාගේ ජීවිතයත් හරියටම මේ හා සමාන ය. අනාගතයේ දී
ඔවුන් කෙතරම් සාර්ථක, බුද්ධිමත් සහ ශක්තිමත් පුද්ගලයෙකු බවට පත් වෙනවා ද යන්න තීරණය වන්නේ,
ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ මුල් වසර කිහිපය තුළ ඔබ විසින් දමන අත්තිවාරම මත
ය. විද්යාත්මක පර්යේෂණ අනුව, දරුවකුගේ මොළයෙන් සියයට 90 ක්ම වර්ධනය වන්නේ වයස අවුරුදු පහට පෙර ය. මෙය යළි කිසි දා ලබා ගත නො
හැකි, ජීවිතයේ වටිනා ම කාල පරිච්ඡේදය ය.
තාක්ෂණයෙන් සහ කෘත්රිම බුද්ධියෙන් (AI) පිරුණු අනාගත ලෝකයක, යන්ත්රවලට කළ නො හැකි දේවල් ද ඇත. ඒ වන්නේ කුතුහලය, නිර්මාණශීලීත්වය සහ අසාර්ථක වීම් හමුවේ නැවත නැගී සිටීමේ හැකියාව ය. මේ
සියලු උසස් මානුෂීය ගුණාංගවල බීජ දරුවාගේ මනස තුළ රෝපණය වන්නේ මේ මුල් ළමා වියේ දී
ය.
මෙම පළමු කොටස තුළ අප සාකච්ඡා කරන්නේ එම සුවිශේෂී
අත්තිවාරම නිවැරදිව දමන ආකාරයයි. ජංගම දුරකථන තිරයෙන් දරුවා මුදවා ගෙන, සෙල්ලම් කිරීම හරහා ඔවුන්ගේ මොළය
වර්ධනය කරන්නේ කෙසේ ද, දරුවාගේ කුතුහලයට පියාපත් දෙන්නේ
කෙසේ ද සහ “මට බැහැ” වෙනුවට “මම උත්සාහ කරලා බලන්නම්” යන වර්ධනාත්මක මානසිකත්වයක්
(Growth Mindset) කුඩා කල සිට ම ගොඩනඟන්නේ කෙසේ ද යන්න ඔබ
මෙහි දී ඉගෙන ගනු ඇත.
ආදරණීය දෙමාපියනි,
දරුවාගේ අනාගතය ලියැවෙන සුදු කඩදාසියේ පළමු අකුරු කිහිපය ලියන්නට
ඔබ මේ සඳහා සූදානම් වන්නේ ය. අනාගතයේ එන ඕනෑම තාක්ෂණික හෝ සමාජීය කුණාටුවකට නොසැලී
මුහුණ දිය හැකි ශක්තිමත් අත්තිවාරමක් අපේ දරුවාට ලබා දෙමු.
පරිච්ඡේදය 1
මොළය වර්ධනය සහ කුතුහලය පෝෂණය කිරීම
දරුවෙකුගේ මොළය උපතේ සිට පළමු වසර පහ තුළ, තත්පරයකට නව සෛල සම්බන්ධතා මිලියනයකට වඩා ගොඩනගා ගනිමින් අවට පරිසරයෙන් සියල්ල උරා ගන්නේ පුදුමාකාර වේගයකිනි.
අනාගතයේ දී කෘත්රීම බුද්ධිය (AI) කොතරම් දියුණු වුවත්, යන්ත්රයකට කිසි දා කෘත්රීම ව නිර්මාණය කළ නොහැකි ප්රබල
ම මානුෂීය ගුණාංගය වන්නේ "කුතුහලයයි" (Curiosity). දරුවෙකු නිතර අසන "ඇයි?", "කොහොමද?" වැනි ප්රශ්න ඔවුන්ගේ මොළයේ වර්ධනයට බලය සපයන ප්රධාන ම ඉන්ධන වේ.
මෙම පරිච්ඡේදයෙන් අප සාකච්ඡා කරන්නේ දරුවාගේ එම ස්වාභාවික කුතුහලය යටපත් නොකර, එය නිසි ලෙස පෝෂණය කරන්නේ කෙසේ
ද යන්නයි. ජංගම දුරකථන තිරයෙන් ඔබ්බට ගොස්, සරල ක්රීඩා, එදිනෙදා ක්රියාකාරකම් සහ පරිසරය හරහා දරුවාගේ බුද්ධිය සහ නිර්මාණශීලීත්වය අවදි කරන ප්රායෝගික ක්රමවේද මෙහි දී ඔබට හමු වනු ඇත.
1.1 මොළයේ ස්වර්ණමය යුගය (The Golden Age of the Brain)
ඔබේ නිවසට අලුතින් ගෙන ආ කුඩා දරුවා දෙස බලන්න. ඒ පුංචි දෑස් ලෝකය දෙස බලන්නේ පුදුමයෙන් සහ හිස් බැල්මකින් බව ඔබට සිතෙනවා ඇති. නමුත් ඒ නිශ්ශබ්දතාවය පිටුපස, මුළු විශ්වයේ ම ඇති සංකීර්ණතම සහ කාර්යබහුල ම කර්මාන්තශාලාව ක්රියාත්මක වෙමින් පවතී. ඒ වෙන කිසිවක් නොව, ඔබේ දරුවාගේ කුඩා මොළයයි.
විද්යාත්මක ව ඔප්පු වී ඇති ආකාරයට, දරුවෙකුගේ ජීවිතයේ පළමු වසර පහ තරම් ඔවුන්ගේ මොළය වේගයෙන් වර්ධනය වන වෙනත් කිසිදු කාලපරිච්ඡේදයක් මුළු ජීවිත කාලය තුළ දී ම උදා වන්නේ නැත. මෙය විද්යාඥයින් හඳුන්වන්නේ "මොළයේ ස්වර්ණමය යුගය" ලෙසයි.
මෙම ස්වර්ණමය යුගයේ
දී දරුවාගේ මොළය තුළ සිදු
වන ආශ්චර්යය තේරුම් ගැනීමට, පහත සඳහන් සරල කරුණු කිහිපය පිළිබඳ
ව අවධානය යොමු කරන්න:
- තත්පරයකට මිලියනයක වේගයක්: උපත ලබන විට දරුවෙකුගේ මොළයේ ප්රමාණය වැඩිහිටි මොළයකින් හතරෙන් එකක් පමණ වේ. නමුත් වයස අවුරුදු තුන වන විට එය වැඩිහිටි මොළයකින් 80%ක් දක්වාත්, වයස අවුරුදු පහ වන විට 90%ක් දක්වාත් වර්ධනය වේ. මේ කාලය තුළ දරුවාගේ මොළය තුළ තත්පරයකට නව ස්නායු සම්බන්ධතා (Neural connections) මිලියනයකට වඩා වැඩි ප්රමාණයක් ගොඩනැගේ. මෙය කිසිදු සුපිරි පරිගණකයකටවත් ළඟා විය නොහැකි වේගයකි.
- අලුත් ගෙදරක වයරින් කිරීම (Wiring the Brain):
දරුවෙකු උපදින විට ඔවුන්ට ස්නායු සෛල බිලියන ගණනක් ඇතත්, ඒවා එකිනෙක සම්බන්ධ වී නොමැත. හරියටම විදුලි බුබුළු සහ ස්විච් සවි කර, තවමත් වයර් ඇද නොමැති අලුත් නිවසක් වගෙයි. දරුවා දකින දේ, ඇසෙන දේ, ස්පර්ශ කරන දේ සහ අත්විඳින ආදරය හරහා මේ ස්නායු සෛල අතර සම්බන්ධතා (Synapses) ගොඩනැගීම හෙවත් මොළයේ වයරින් කිරීම ආරම්භ වේ.
- "භාවිතා කරන්න, නැත්නම් අහිමි වේවි" න්යාය (Use It or Lose It):
මෙය දෙමාපියන් අනිවාර්යයෙන්ම දැනගත යුතුම විද්යාත්මක කරුණයි. ළමා මොළය මුලින්ම අවශ්ය ප්රමාණයටත් වඩා ස්නායු සම්බන්ධතා ගොඩනගා ගනී. ඉන්පසු දරුවාට ලැබෙන අත්දැකීම් මත, නිතර භාවිතා වන ස්නායු සම්බන්ධතා ශක්තිමත් වේ. භාවිතා නොවන සහ උත්තේජනය නොවන සම්බන්ධතා ස්වභාවිකවම මැකී යයි. (මෙය Synaptic pruning ලෙස හැඳින්වේ). දරුවාට ආදරය, කතාබහ, සෙල්ලම් කිරීම සහ නිදහස් පරිසරයක් අහිමි වුවහොත්, අනාගතයේදී ඔවුන්ගේ බුද්ධියට සහ නිර්මාණශීලීත්වයට වැදගත් වන බොහෝ ස්නායු සම්බන්ධතා සදහටම මැකී යා හැකිය.
දෙමාපියන් ලෙස ඔබේ කාර්යභාරය කුමක්ද?
මේ ස්වර්ණමය යුගයේදී දරුවාට අවශ්ය වන්නේ මිල අධික සෙල්ලම් බඩු හෝ ඩිජිටල් තිර නොවේ. ඔවුන්ගේ මොළයට අවශ්ය හොඳම පෝෂණය වන්නේ ඔබේ කාලය, ආදරය සහ ඔවුන්ගේ කුතුහලය අවදි කරන සරල පරිසරයකි. ගසක් සිටුවූ විට එයට මුලින්ම ජලය සහ පොහොර ලබා දී නිවැරදිව රැකබලා ගත්තොත්, පසුව එය කුණාටුවලට පවා ඔරොත්තු දෙන මහා වෘක්ෂයක් බවට පත්වේ. ඔබේ දරුවාගේ මොළය නමැති මහා වෘක්ෂයේ මුල් අදින, ස්වර්ණමය යුගය මේ මොහොතේ ඔබේ දෑස් ඉදිරිපිට ගෙවී යමින් පවතී. එයින් උපරිම ප්රයෝජන ගැනීම ඔබේ අතේය.
1.2 "ඇයි?"
සහ "කොහොමද?" බලය (The Power of "Why?" and
"How?")
"අම්මේ, ඇයි අහස නිල් පාට?", "තාත්තේ, ඇයි රෑට ඉර පායන්නේ නැත්තේ?",
"කූඹින්ට කතා කරන්න පුළුවන්ද?" වැනි නිමක් නැති ප්රශ්න වැලක් ඔබේ දරුවා අසන විට, කාර්යබහුල ඔබට එය සමහර
විට මහත් හිසරදයක් ලෙස දැනෙන්නට පුළුවන. දෛනික රාජකාරි මැද මේ ප්රශ්නවලට පිළිතුරු දීමට යාම වෙහෙසකර බව සැබෑවකි. එහෙත්, දරුවෙකුගේ මුවින් පිටවන මේ "ඇයි?" සහ "කොහොමද?" යන ප්රශ්න, ඔවුන්ගේ මොළය වේගයෙන් වර්ධනය වන බව පෙන්වන ප්රබලතම සහ වැදගත්ම සංඥාව බව ඔබ දන්නවාද?
අනාගතයේදී ඕනෑම ප්රශ්නයකට තත්පරයකින් පිළිතුරු දීමට කෘතිම බුද්ධියට (AI) හෝ පරිගණකයකට හැකියාව ඇත. නමුත්, නිවැරදි ප්රශ්නය ඇසීමේ හැකියාව සහ ලෝකය පිළිබඳ කුතුහලයක් ඇතිකර ගැනීමේ හැකියාව ඇත්තේ මිනිසාට පමණි. අනාගතය වෙනස් කළ හැක්කේ ප්රශ්න අසන මිනිසුන්ට මිස, දුන් දෙයක් කටපාඩම් කරන අයට නොවේ. දරුවෙකුගේ මෙම ස්වභාවික ප්රශ්න කිරීමේ හැකියාව "වදයක්" ලෙස සලකා කුඩා කලදීම යටපත් කළහොත්, අනාගතයේදී ඔවුන්ට විශිෂ්ට ගවේෂකයෙකු, නවෝත්පාදකයෙකු හෝ නිර්මාණශීලී නායකයෙකු වීමේ අවස්ථාව සදහටම අහිමි වී යයි.
දරුවාගේ මෙම වටිනා කුතුහලය පෝෂණය කිරීම සඳහා දෙමාපියන් ලෙස ඔබට ප්රායෝගිකව කළ හැකි දේවල් කිහිපයක් පහත දැක්වේ:
- කිසිවිටෙකත් දරුවා නිහඬ නොකරන්න: "කෑ නොගහ ඉන්නවා ද", "මට ඕවා අහන්න වෙලාවක් නෑ" හෝ "ඔයා වැඩියි" යැයි පවසමින් දරුවාට ප්රතිචාර දැක්වීමෙන් වළකින්න. එයින් සිදුවන්නේ ඔවුන් ලෝකය ගවේෂණය කිරීමට සහ අලුත් දේවල් ඉගෙනීමට ඇති ස්වභාවික ආශාව මොට වී යාමයි.
- පිළිතුර නොදන්නේ නම්, එය අවස්ථාවක් කර ගන්න: දරුවා අසන සෑම දෙයකට ම පිළිතුරු ඔබ දැන සිටිය යුතු ම නැත. යම් ප්රශ්නයකට පිළිතුර ඔබ නොදන්නේ නම්, "ඒක නම් මමත් හරියටම දන්නේ නෑ. අපි දෙන්න ම එකතු වෙලා පොතකින් හරි අන්තර්ජාලයෙන් හරි ඒ ගැන හොයලා බලමු ද?" යැයි පවසන්න. මෙය දරුවාට කුඩා කල දී ම තොරතුරු ගවේෂණය කිරීමේ කුසලතාව (Research skills) ඉගැන්වීමට කදිම අවස්ථාවකි.
- දරුවාගෙන් ම පෙරළා ප්රශ්න කරන්න: දරුවා ප්රශ්නයක් ඇසූ වහාම පිළිතුර දෙනවාට වඩා, "පුතාට/දුවට මොකද හිතෙන්නේ ඒ ගැන?", "ඔයා හිතන විදිහට ඇයි එහෙම වෙන්නේ?" කියා ඔවුන්ගෙන් ම අසන්න. එය ඔවුන්ගේ මොළය වෙහෙසා සිතීමට, විවේචනාත්මක චින්තනය (Critical Thinking) සහ පරිකල්පන ශක්තිය වර්ධනය කිරීමට ලබා දෙන විශිෂ්ට ව්යායාමයකි.
- සරල සහ අවංක වන්න: දරුවාගේ වයසට සහ අවබෝධ මට්ටමට ගැලපෙන සරල පිළිතුරු ලබා දෙන්න. සංකීර්ණ විද්යාත්මක කරුණු සරල කතන්දරයක් ලෙස පැහැදිලි කළ හැකි ය. කිසිම විටෙක බොරු පිළිතුරු හෝ මිථ්යා මත දරුවාගේ ඔළුවට දැමීමෙන් වළකින්න.
දරුවාගේ "ඇයි?" යන්නට බිය නොවන්න. එය වදයක් ද නොවේ. එය අනාගතයේ ඔවුන් අභියෝග ජයගන්නා ගමනේත්, ලෝකය වෙනස් කරන නව සොයා ගැනීම්වලත් පළමු සහ වැදගත් ම පියවරයි.
1.3 ගලවා, සවි කර, අත්හදා බැලීම (Hands-on Tinkering)
දෙමාපියන් ලෙස අප බොහෝ විට කරන්නේ දරුවන්ට අලංකාර සෙල්ලම් බඩු ගෙනැවිත් දී ඒවා නොකඩා පරිස්සම් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටීමයි. දරුවෙකු අලුත් සෙල්ලම් කාරයක් ගලවා කෑලි වෙන් කළ විට අපට කේන්ති යාම සාමාන්ය දෙයකි. නමුත් ඔබ දන්නවාද? ලෝකය වෙනස් කළ ශ්රේෂ්ඨ ඉංජිනේරුවන්, නව නිපැයුම්කරුවන් සහ තාක්ෂණවේදීන් බිහි වීමේ පළමු පියවර ආරම්භ වන්නේ නිවසේ ඇති සෙල්ලම් බඩු ගැලවීමෙන් සහ අත්හදා බැලීමෙන් (Tinkering) බව.
යමක් ඇතුළතින් ක්රියාත්මක වන්නේ කෙසේ දැයි දැන
ගැනීමට දරුවා තුළ ඇත්තේ අතිමහත් ආශාවකි. සෙල්ලම් බඩුවක් ගලවා නැවත සවි කිරීමට උත්සාහ කරන විට දරුවාගේ මොළයේ අවකාශීය බුද්ධිය (Spatial Intelligence), තර්කානුකූලව ගැටළු විසඳීමේ හැකියාව (Problem-solving) සහ ඇඟිලිවල සියුම් චාලක කුසලතා (Fine motor skills) ඉහළ
ම මට්ටමින් ක්රියාත්මක වේ. අනාගතයේ දී සංකීර්ණ යන්ත්ර සූත්ර, ඉලෙක්ට්රොනික පරිපථ හෝ රොබෝවරුන් නිර්මාණය කිරීමට අවශ්ය ප්රායෝගික තාක්ෂණික අත්තිවාරම වැටෙන්නේ මේ ක්රියාවලිය හරහා
ය.
ඔබේ දරුවාගේ මේ සහජ ඉංජිනේරු කුසලතාව වර්ධනය කිරීමට නිවස තුළ දී ම ඔබට කළ හැකි දේවල් කිහිපයක් මෙන්න:
- ගැලවීමට නිදහස දෙන "පරීක්ෂණ පෙට්ටියක්" (A Tinker Box): කැඩී ගිය හෝ ඉවත් කළ පැරණි ඔරලෝසුවක්, රේඩියෝවක් හෝ කැඩුණු සෙල්ලම් බඩුවක් සමඟ ආරක්ෂිත කුඩා ඉස්කුරුප්පු නියනක් (screwdriver) දරුවාට ලබා දී එය සම්පූර්ණයෙන්ම ගලවන්නට ඉඩ දෙන්න. ඇතුළත ඇති ගියර රෝද, කම්බි සහ කුඩා මෝටර් ඔවුන්ගේ තාක්ෂණික කුතුහලය පුබුදුවාලනු නිසැකය.
- නිර්මාණාත්මක මෙවලම් (Constructive Toys): බැටරි දමා ස්විචය ඔන් කළ විට ක්රියාත්මක වන සෙල්ලම් බඩුවලින් දරුවාගේ මොළයට ලැබෙන ව්යායාමය අඩු ය. ඒ වෙනුවට, ලී කුට්ටි (Building blocks), ලෙගෝ (Lego) හෝ මැටි වැනි දරුවාට ම යමක් අලුතින් එකලස් කර නිර්මාණය කළ හැකි දේවල් ලබා දෙන්න. ටිකෙන් ටික වයසින් වැඩෙන විට කුඩා මෝටර්, බැටරි සහ විදුලි බුබුළු භාවිතයෙන් සරල පරිපථ සෑදීම වැනි දේ සඳහා ඔවුන් ව දිරිමත් කළ හැකිය.
- ප්රතිඵලයට වඩා ක්රියාවලිය අගයන්න: දරුවා ගැලවූ දෙය නැවත සවි කිරීමට අපොහොසත් වුවද, හෝ ඔවුන් හැදූ නිර්මාණය අසාර්ථක වුවද ඒ ගැන දොස් නොකියන්න. ඔවුන් ඒ සඳහා දැරූ උත්සාහය, අලුත් දෙයක් අත්හදා බැලීමට ගත් ධෛර්යය සහ ඉන් ඉගෙන ගත් දේ අගය කරන්න.
කෘත්රීම බුද්ධියට කොතරම් වේගයෙන් දත්ත විශ්ලේෂණය කළ හැකි වුවත්, භෞතික ලෝකයේ ගැටළු හඳුනා ගෙන අලුත් දේවල් නිර්මාණය කිරීමට අවශ්ය වන්නේ දෑතින් වැඩ කරන, අත්හදා බලන මිනිස් මොළයකි. කුඩා කල දී ම ඔබේ දරුවාගේ අත්වලට ඒ නිදහස ලබා දෙන්න.
1.4 පංචේන්ද්රියන් අවදි කරන පරිසරයක් සැකසීම
ලෝකය පිළිබඳ ව දරුවකුගේ මොළයට දත්ත ගලා එන ප්රධානතම දොරටු පහ වන්නේ පංචේන්ද්රියන් ය (දැකීම, ඇසීම, ස්පර්ශය, රස බැලීම සහ සුවඳ දැනීම). කුඩා දරුවෙකුගේ මොළය වේගයෙන් වර්ධනය වීමට නම්, මේ දොරටු පහ ම නිරන්තරයෙන් විවෘත ව තැබෙන, උත්තේජනය වන පරිසරයක් ඔවුන්ට ලබා දිය යුතු ය. විද්යාඥයින් මෙය හඳුන්වන්නේ "සංවේදක ක්රීඩා" (Sensory Play) ලෙස ය.
අද බොහෝ දෙමාපියන් සිතන්නේ දරුවාට මිල අධික විද්යුත් සෙල්ලම් බඩු ලබා දීමෙන් ඔවුන්ගේ බුද්ධිය වර්ධනය වන බවයි. එහෙත්, බොත්තමක් එබූ විට විදුලි බුබුළු දල්වමින් ශබ්ද නඟන ප්ලාස්ටික් සෙල්ලම් බඩුවකින් හෝ රූපවාහිනී තිරයකින් දරුවාගේ මොළයට ලැබෙන්නේ ඉතා සීමිත සහ නිෂ්ක්රීය (Passive) උත්තේජනයකි. සැබෑ මොළයේ වර්ධනයට සහ නිර්මාණශීලීත්වයට අවශ්ය වන්නේ ස්වාභාවික භෞතික ලෝකය සමඟ ගැටීමයි.
කිසිදු අමතර වියදමකින් තොර ව, ඔබේ නිවස සහ මිදුල භාවිතයෙන් දරුවාගේ පංචේන්ද්රියන් අවදි කළ හැකි ප්රායෝගික ක්රම කිහිපයක් පහත දැක්වේ:
- ස්පර්ශය අවදි කිරීම (Awakening Touch): දරුවාට අපිරිසිදු වීමට ඉඩ දෙන්න. වැලි, මැටි, ජලය සහ මඩ සමඟ සෙල්ලම් කිරීමට ඔවුන්ට නිදහස ලබා දෙන්න. ගස්වල කොළ, ගල් කැට, මල් පෙති, මෘදු රෙදි කැබලි වැනි විවිධ පෘෂ්ඨයන් අතගා බැලීමට දීමෙන් ඔවුන්ගේ මොළයේ ස්නායු ජාලා වේගයෙන් වර්ධනය වේ. මෙය දරුවාගේ මානසික ආතතිය අඩු කිරීමට ද කදිම ඖෂධයකි.
- ශ්රවණය සහ දැකීම (Hearing and Seeing): මිල අධික සංගීත භාණ්ඩ වෙනුවට, හිස් ටින් එකකට ඇට වර්ග කිහිපයක් දමා සොලවන්නට දීමෙන් හෝ හැඳි දෙකක් එකට ගැටීමෙන් විවිධ ශබ්ද හඳුනා ගැනීමට දරුවාට අවස්ථාව දෙන්න. සොබාදහමේ ඇති විවිධ වර්ණ, හැඩතල සහ ආලෝකය හඳුනා ගැනීමට මිදුලට හෝ උද්යානයකට ඔවුන් ව රැගෙන යන්න. කුරුල්ලන්ගේ නාද, සුළඟේ ශබ්දය වැනි දේට සවන් දීමට ඔවුන් ව හුරු කරන්න.
- සුවඳ සහ රස (Smell and Taste): ඔබේ මුළුතැන්ගෙය යනු දරුවාට ඇති හොඳ ම සහ ආරක්ෂිත ම විද්යාගාරයකි. ඉවුම් පිහුම් කරන විට කරපිංචා, කුරුඳු හෝ දෙහි වැනි දේවල සුවඳ බලන්නට දරුවාට ඉඩ දෙන්න. ඇඹුල්, පැණිරස, ලුණු රස වැනි විවිධ රසයන් කෘත්රීම රසකාරකවලින් තොර ස්වාභාවික ආහාර මඟින් හඳුන්වා දෙන්න.
ඔබේ නිවස සහ මිදුල තරම් දරුවෙකුගේ පංචේන්ද්රියන් උත්තේජනය කරන වෙනත් කදිම ස්ථානයක් ලොව කොතනකවත් නොමැත. දරුවාට භෞතික ලෝකය අත්විඳීමට ඇති හොඳ ම ක්රමය වන්නේ, එය පෞද්ගලික ව ස්පර්ශ කර බැලීම බව නිතර ම මතක තබා ගන්න. එය අනාගතයේ දී පරිසරයට ආදරය කරන, නිරවුල් මනසක් ඇති දරුවෙකු නිර්මාණය කිරීමට තබන ශක්තිමත් පදනමකි.
1.5 ඩිජිටල් තිරය සහ දරුවාගේ මොළය (Screen vs. Brain)
අද සමාජයේ බොහෝ දෙමාපියන් මුහුණ දෙන විශාලතම අභියෝගයක් වන්නේ, කාර්යබහුලත්වය මැද දරුවා පාලනය කර ගැනීමයි. මේ සඳහා බොහෝ දෙනා භාවිතා කරන පහසු ම සහ වේගවත් ම විසඳුම වී ඇත්තේ දරුවාගේ අතට ජංගම දුරකථනයක් හෝ ටැබ්ලටයක් ලබා දී ඔවුන් ව නිශ්ශබ්ද කිරීමයි. මෙය අද වන විට "ඩිජිටල් නැළවිලි ගීතය" (Digital Pacifier) බවට පත් ව ඇත. නමුත්, ඒ නිශ්ශබ්දතාවය වෙනුවෙන් ඔබ ගෙවන මිල ඔබේ දරුවාගේ අනාගත බුද්ධිය සහ නිර්මාණශීලීත්වය බව ඔබ මොහොතකට හෝ සිතුවා ද?
මුල් ළමා වියේ දී, එනම් මොළය වේගයෙන් වර්ධනය වන ස්වර්ණමය යුගයේ දී, දරුවෙකු තිරයකට නිරාවරණය වීමෙන් ඔවුන්ගේ මොළයට අස්වාභාවික උත්තේජනයක් (Hyper-stimulation) ලැබේ. තිරය මත වේගයෙන් මාරු වන වර්ණවත් රූප සහ ශබ්ද මඟින් දරුවාගේ මොළයට ක්ෂණික ව ඩොපමින් (Dopamine) නම් රසායනිකය මුදා හරිනු ලබයි. මෙයට ඇබ්බැහි වන දරුවාට, සැබෑ භෞතික ලෝකය ඉතා කම්මැලි, වේගය අඩු තැනක් ලෙස දැනෙන්නට පටන් ගනී. අනාගතයේ දී පන්ති කාමරයක් තුළ අවධානය රඳවා ගැනීමට (Attention span) හෝ දිගු වේලාවක් පොතක් කියවීමට ඔවුන්ට අපහසු වන්නේ මේ හේතුවෙනි.
අනෙක් අතට, තිරයක් ඉදිරිපිට සිටින දරුවා හුදු නිෂ්ක්රීය ග්රාහකයෙකු (Passive consumer) පමණි. එහි දී සියල්ල දරුවා වෙත වේගයෙන් ගලා එන බැවින්, සිතන්නට, ප්රශ්න කරන්නට හෝ අලුත් යමක් අත්හදා බලන්නට ඔවුන්ගේ මොළයට අවස්ථාවක් නොලැබේ. මේ නිසා දරුවාට උපතින් ම උරුම වූ "කුතුහලය" නමැති වටිනා මානුෂීය ගුණාංගය ක්රමයෙන් මොට වී යයි.
එසේ නම්, කාර්යබහුල දෙමාපියන් ලෙස ඔබට මීට ඇති විකල්ප මොනවා ද?
- වයස අවුරුදු 2 ට පෙර තිරයෙන් ඈත් කරන්න: ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ (WHO) නිර්දේශය වන්නේ වයස අවුරුදු දෙකට අඩු දරුවන් කිසි සේත් ම රූපවාහිනී හෝ ජංගම දුරකථන තිරවලට නිරාවරණය නොකළ යුතු බවයි. වයස අවුරුදු 2 ත් 5 ත් අතර දරුවන් සඳහා එය දිනකට පැය 1 කට සීමා කළ යුතු ය.
- එකට එක් වී නැරඹීම (Co-viewing): දරුවා යම් අධ්යාපනික වැඩසටහනක් නරඹන්නේ නම්, එය දරුවා තනි ව ම කරනවාට වඩා ඔබ ද ඔහු සමඟ එක් වී නරඹන්න. එහි සිදුවන දේවල් ගැන දරුවා සමඟ කතාබහ කරන්න. "ඔයා හිතන්නේ ඊළඟට මොකක් වෙයි ද?" වැනි ප්රශ්න අසමින් ඔවුන්ගේ මොළය ක්රියාකාරී ව තබන්න.
- විකල්ප ක්රියාකාරකම් වෙත යොමු කිරීම: දරුවාට කම්මැලි යැයි කියන සෑම විටෙක ම තිරයක් ලබා දීමට ඉක්මන් නොවන්න. "කම්මැලිකම" යනු දරුවෙකුගේ නිර්මාණශීලීත්වය අවදි කරන හොඳ ම අවස්ථාවයි. චිත්ර අඳින පොතක්, පාට පැන්සල් හෝ බ්ලොක්ස් (Blocks) ලබා දෙන්න. නිවසේ සුළු වැඩකටයුතුවලට (උදාහරණයක් ලෙස රෙදි නැමීමට හෝ මිදුල අතුගෑමට) ඔවුන් ව සහභාගී කර ගන්න. එය ඔවුන්ට සතුටක් ගෙන දෙනවා සේ ම වගකීම් දැරීමට ද හුරු කරයි.
psbacademy.lk Rs. 1950/=